Lao Gan Ma phủ nhận sa thải do AI khi tin đồn 600 xuống 48 lan truyền

Lao Gan Ma, thương hiệu tương ớt đã gắn bó với căn bếp Trung Quốc suốt nhiều thập kỷ, tuần này trở thành tâm điểm của một cơn bão mạng sau khi các bài đăng trên mạng xã hội cho rằng công ty đã dùng trí tuệ nhân tạo để cắt giảm lực lượng lao động từ 600 xuống 48 người. Ngày 26 tháng 10, đường dây nóng chính thức của công ty nói với phóng viên rằng tin đồn là không đúng, rằng công ty chưa từng công bố thông tin như vậy và đề nghị người tiêu dùng nhìn nhận các cáo buộc một cách lý trí. Câu chuyện đã leo trở lại bảng xu hướng, thu hút sự chú ý về việc chỉ một bài đăng chưa được kiểm chứng có thể định hình nhận thức công chúng về một thương hiệu nổi tiếng nhanh đến mức nào.

Tin đồn dường như bắt nguồn từ bài phát biểu của Li Xin, phó chủ tịch điều hành kiêm giám đốc chất lượng của Lao Gan Ma, tại một hội nghị phát triển chất lượng ở tỉnh Quý Châu vào năm 2026. Theo các báo cáo, Li cho biết sau bốn năm củng cố chất lượng và tối ưu hóa hệ thống, công ty đạt doanh thu 5,4 tỷ nhân dân tệ (khoảng 760 triệu USD) vào năm 2025, mức cao nhất từ trước đến nay. Con số đó nhanh chóng được các tài khoản tự truyền thông tiếp nhận, rồi ghép với những cáo buộc về sa thải do AI. Công ty không công bố chi tiết về số lượng nhân sự hiện tại, để lại một khoảng trống mà suy đoán đã lấp vào.

Sự việc minh họa một mô thức quen thuộc trong hệ sinh thái internet Trung Quốc: một mẩu tin tốt của doanh nghiệp trở thành nguyên liệu cho một câu chuyện kịch tính hơn. AI là một mồi câu đặc biệt mạnh. Khi các nhà máy khắp cả nước áp dụng tự động hóa, những câu chuyện về máy móc thay thế người lao động cộng hưởng với nỗi lo về việc làm và tốc độ thay đổi công nghệ. Với một thương hiệu dễ nhận biết như Lao Gan Ma, những hũ thủy tinh đựng dầu ớt có mặt trên kệ siêu thị từ Bắc Kinh đến các khu phố Tàu ở hải ngoại, cáo buộc này càng có sức nặng.

Lao Gan Ma được thành lập vào cuối thập niên 1980 bởi Tao Huabi, một người mẹ góa bắt đầu bán mì với tương ớt tự làm từ một quầy nhỏ ở Quý Châu. Công ty phát triển thành một trong những thương hiệu thực phẩm nổi tiếng nhất Trung Quốc, được biết đến với công thức đơn giản và sự cố chấp không chịu thay đổi. Danh tiếng của hãng dựa trên sự ổn định và một kiểu chân chất mộc mạc. Điều đó khiến bất kỳ gợi ý nào về tự động hóa quy mô lớn hay sa thải lao động đều đặc biệt tai hại, vì nó đi ngược lại hình ảnh mà thương hiệu đã gây dựng gần bốn thập kỷ.

Liệu lời phủ nhận có đủ để khôi phục niềm tin hay không vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ. Người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng hoài nghi các tuyên bố của doanh nghiệp, nhất là khi chúng mâu thuẫn với những bài đăng lan truyền mang cảm giác trực tiếp và dễ chia sẻ hơn. Phản hồi của công ty ngắn gọn và không cung cấp chi tiết về phương thức sản xuất hay lực lượng lao động, điều có thể để lại chỗ cho sự nghi ngờ. Trước đây, Lao Gan Ma từng vượt qua các tranh cãi về thay đổi công thức và chuyện kế nghiệp, nhưng mỗi lần đều cần nhiều hơn một câu trả lời báo chí để lắng xuống.

Bối cảnh rộng hơn là cuộc trò chuyện toàn quốc về vai trò của AI trong sản xuất. Trung Quốc là thị trường robot công nghiệp lớn nhất thế giới, và các doanh nghiệp thuộc nhiều ngành đang thử nghiệm tự động hóa để cắt giảm chi phí và nâng cao chất lượng. Với các nhà sản xuất thực phẩm, tự động hóa thường có nghĩa là dây chuyền đóng gói và phân loại chứ không phải thay thế toàn bộ lực lượng lao động. Nhưng sự khác biệt đó dễ bị mất đi trong một tiêu đề. Trường hợp Lao Gan Ma cho thấy một cáo buộc duy nhất, dù sai, có thể buộc một thương hiệu truyền thống phải tham gia vào cuộc tranh luận công nghệ mà họ không hề tìm kiếm.

Hiện tại, đường dây nóng của công ty đã hoàn thành nhiệm vụ: tin đồn đã bị gắn nhãn sai sự thật. Nhưng cuộc trò chuyện đã chuyển từ việc cáo buộc có đúng hay không sang việc liệu thương hiệu có thể im lặng về cách họ thực sự làm ra tương ớt hay không. Trong thời đại người tiêu dùng muốn sự minh bạch, một lời phủ nhận đơn giản có thể chưa phải là kết thúc của câu chuyện.