Một cái tên để xoa dịu cơn bão: Tâm lý học đằng sau việc tự nói chuyện với chính mình
Khi cảm xúc dâng cao, lời khuyên đang lan truyền trong giới self-help Trung Quốc lại đơn giản đến bất ngờ: hãy gọi tên chính mình. Thay vì nghĩ “sao mình xui thế”, thủ thuật này gợi ý hỏi “[tên bạn] đang trải qua điều gì lúc này?” Sự chuyển dịch nhỏ từ ngôi thứ nhất sang ngôi thứ ba được cho là giúp cơ thể bình tĩnh nhanh hơn và nhìn tình huống khó khăn rõ ràng hơn. Một bài luận đang được chia sẻ rộng rãi tuần này ghi nhận ý tưởng đó từ một nghiên cứu tâm lý tại Đại học Michigan và ghép nó với một tham chiếu văn hóa đại chúng mà nhiều độc giả đã biết.
Bộ phim đó là Your Name, tác phẩm anime năm 2016 của Makoto Shinkai, với tựa đề đặt tên ngay vào trung tâm câu chuyện. Trong phim, hai thiếu niên chưa từng gặp nhau hoán đổi thân xác và dành phần lớn cốt truyện để tìm hiểu và ghi nhớ tên của nhau. Bài luận dùng tiền đề đó để nêu quan điểm về bản sắc: tên không chỉ là nhãn mác mà còn là cách bước ra khỏi chính mình và nhìn lại vào bên trong.
Đó là tuyên bố thực tiễn đằng sau lời khuyên. Các nhà tâm lý gọi đây là self-distancing, thói quen đối xử với trải nghiệm của chính mình như thể bạn là một người quan sát đồng cảm. Khi dùng tên mình, não bộ ngừng diễn lại nỗi hoảng loạn ở ngôi thứ nhất và bắt đầu mô tả nó, điều này thường làm hạ nhiệt cảm xúc. Bài luận cẩn trọng không hứa hẹn quá nhiều. Nó trình bày ý tưởng như một công cụ nhỏ, không phải liều thuốc chữa, hữu ích trong những phút giây khi cơn giận hay lo âu đang dâng lên và suy nghĩ sáng suốt dường như ngoài tầm với.
Bài viết nằm trong làn sóng self-help rộng lớn của Trung Quốc. Trong năm qua, các bài luận về ranh giới cá nhân, tình bạn, hôn nhân và căng thẳng công việc đã lan nhanh trên WeChat và các nền tảng khác, thường xoay quanh một cụm từ dễ nhớ để độc giả tự nhắc mình. Sức hấp dẫn một phần nằm ở chỗ lời khuyên không tốn kém và có thể thử ngay, khác với trị liệu hay một thói quen mới.
Thủ thuật gọi tên cũng hợp với thói quen văn hóa dùng câu chuyện để giải thích cảm xúc. Your Name từng là cú hit lớn tại các rạp chiếu Trung Quốc đại lục và vẫn là điểm tham chiếu với khán giả trẻ, còn chủ đề ký ức và kết nối khiến nó dễ trở thành cầu nối từ anime đến cảm xúc thường ngày. Dùng một bộ phim được yêu mến để giới thiệu một kỹ thuật tâm lý mang lại cho lời khuyên một gương mặt quen thuộc.
Điều bài luận không làm là cung cấp một tổng quan nghiên cứu đầy đủ. Nó dựa vào một nghiên cứu duy nhất và một ý tưởng được chia sẻ rộng rãi, để độc giả tự kiểm chứng. Tuy vậy, quan sát cốt lõi khó mà phản bác: người ta thường khuyên bạn bè tốt hơn khuyên chính mình, và mượn giọng nói thân thiện đó trong chốc lát có thể là cách rẻ nhất để cắt ngang một vòng xoáy.
Gợi ý tuy khiêm tốn nhưng dễ nhớ: lần tới khi tâm trạng tồi tệ ập đến, hãy thử gọi tên mình và hỏi người đó cần gì. Nó có thể không giải quyết vấn đề, nhưng có thể mua lấy sự bình tĩnh cần thiết để nghĩ về nó.